Bücher und Broschüren

Fourier hat als Frühsozialist nicht nur in der Geschichte des utopischen Denkens seinen Platz. Er bot auch im 20.  Jahrhundert zahlreiche Anknüpfungspunkte für emanzipatorische Entwicklungen. Die beiden Autoren führen in die unterschiedlichen Aspekte von Fouriers Denken ein, erläutern die zentralen Begriffe und  die zugrunde liegenden politischen und philosophischen Fragestellungen.

In dieser Textsammlung setzt sich Agnoli mit dem deutschen und italienischen Faschismus auseinander. Er wendet sich hierbei vor allem gegen eine Geschichtsrevision, in deren Verlauf die Geschichte so revidiert und umgedeutet wird, «daß sie von allen Erscheinungen und von allen Missetaten gereinigt wird, die das Bild einer Hochkultur beflecken». So beschäftigt er sich etwa mit der These von Ernst Nolte bzw. Jürgen Habermas von einem Linksfaschismus (der Studentenbewegung oder des Sozialismus allgemein).

Der Band versammelt Texte zur 68er-Revolte aus drei Jahrzehnten, in denen sich Agnoli oft kritisch, jedoch nie distanzierend dem Gegenstand seiner Betrachtung nähert – denn, wer «mitgemacht, mitgetragen, mitgenossen hat und nicht nur in der Form der Sympathie dabei war, sieht keinen Grund, sich von ihr zu distanzieren».

In diesem Sammelband theoretischer Ausarbeitungen unter anderem zur Geschichte der Arbeiterbewegung und dem italienischen Philosophen Gianbattista Vico richtet Agnoli sein Augenmerk schwerpunktmäßig auf den deutschen Idealismus.

In der pädagogischen Geschichtsschreibung und in systematischen Betrachtungen werden anarchistische Aspekte weitgehend ausgeklammert. Gründe dafür liegen einmal in evokativen Zuschreibungen der Begriffe Anarchismus und Anarchie und zweitens in Kenntnislücken. Hier setzt der Band an und beschreibt systematische Zusammenhänge von Pädagogik und Anarchismus, zeichnet ideengeschichtliche und biografische Traditionen nach und diskutiert die Gegenwartsrelevanz libertärer Bildungs- und Didaktikkonzepte.

Anarşizmin İspanya pratiği üzerine temel bir yapıt. Anarko-sendikalistlerin saflarında yıllarca faşist Franko güçlerine karşı savaşmış, faşizmin zaferinden sonra liberter gerillaya katılmış ve 11 yılını Franko'nun zindanlarında geçirmiş bir anarşistin kaleminden; 2 milyon anarşistin katıldığı İspanya Devrimi'nin çarpıcı olaylarla dolu bilinmeyen tarihi.

Errico Malatesta, ünlü bir düşünce ve eylem adamıdır. 1872’de henüz 19 yaşındayken Bakunin ile tanıştı ve silah arkadaşı oldu. Eylemle propaganda kuşağının bu önde gelen temsilcisi, Bologna Ayaklanması’nda jandarmayla çatışan bir asi, fabrika işgallerinde bir militan, köylerde tapu ve vergi belgelerini yakarak “anarşist düzeni” ilan eden küçük bir “isyan ordusu neferi” dir.

Bakunin’in devrimci mücadeleye kazandırdığı teorik derinlik hep onun eylemci pratiğinin gölgesinde kalmıştır. Oysa Bakunin otorite, erk ve tahakkümü en ince ayrıntısına kadar inceleyerek teşhir etmişti. Proletarya diktatörlüğünü savunan Marx ve diğer otoriter sosyalistlerle girdiği tartışmalarda, “Eğer devlet olacaksa zorunlu olarak baskı ve kölelik de olacaktır” diyerek her türlü devlet düşüncesinin kölelikten başka bir şeye yol açmayacağını ısrarla vurguluyordu. Bugün sosyalizm adına olup bitenleri, o, yüz elli yıl önce keskin bir öngörüyle ilan ediyordu.

Anarşizmin ünlü düşünürlerinden biri olan Kropotkin, anarşi, anarşizm ve anarşist komünizmin temellerini ve ilkelerini irdelediği bu çalışmasında, felsefesi ve idealleri üzerinde durduğu anarşi kavramını bütün boyutlarıyla ele alarak bilimsel bir temele oturtuyor.

Kropotkin’in en temel eserlerinden biri olan Karşılıklı Yardımlaşma, aynı zamanda Malthusçu “hayatta kalma mücadelesi”ne ve Darwincilere verilmiş bir yanıttır. İnsan nüfusunun mevcut yiyecek arzından daha hızlı bir artış gösterdiğini ileri süren Malthus, yaşam imkânlarıyla nüfus artışı arasındaki dengenin ancak, kıtlık, hastalık ve savaş sonucu, güçsüzlerin elenmesiyle korunacağını söylüyordu. Malthus’un, “hayatta kalma mücadelesi” olarak formüle ettiği bu anlayış, herkesin herkese karşı sürekli rekabeti demekti.

Sovyet hükümetiyle Alman İmparatorluğu arasında varılan anlaşma gereğince, 1918 yılının ortalarında Alman-Avusturya birlikleri Ukrayna’yı işgal ettiler. Anarşist Nestor Mahno öncülüğündeki Ukrayna köylü direniş birlikleri Alman işgalini kırınca Aralık 1918’de Ukrayna’nın yolu yeniden Bolşeviklere açıldı. Mahnovistler’in özgür bölgelerine girerek onları otoriteleri altına almak istediler. Ancak, General Denikin ve Wrangel’in Beyaz Orduları tarafından tehdit edilen Bolşevik hükümet, Mahno komutasındaki Devrimci İsyan Ordusu’yla sık sık ittifak kurmak zorunda kalıyordu.

Toplumsal anarşizmin, devrimci özünden boşaltılıp bireyci bir yaşam tarzına indirgenerek modalaştırılmasına karşı çıkan Bookchin, bireyci anarşizme karşı anarko-komünalist bir perspektifi savunur. Günümüz anarşizminin genel bir görünümünü ortaya koyan Bookchin, anarşist düşüncenin soyağacından kopup postmodern nihilizme, Foucaultcu “kişisel isyan”a ve liberal özerkliğe savrulan “yaşamtarzı anarşistler”e sert ama bütünlüklü bir eleştiri yöneltiyor.